التمهيد « در متن كتاب الفهرست و يعقوبى آمده : اين سوره مكى است . قول مشهور نيز همين مطلب را تأييد مىكند . جلال الدين سيوطى مىگويد : اين نظر صحيح است و روايت ترمذى و حاكم از جابر بر اين قول دلالت دارد . او مىگويد : وقتى رسول خدا سورهء رحمن را بر اصحابش خواند تا به پايان رسيد ، فرمود : چه مىشود كه شما را ساكت مىبينم ؟ يقينا جنيان ( بعد از نزول سوره ) بهتر از شما عكس العمل نشان دادند ؛ هيچ « فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ » را بر ايشان نخواندم مگر آنكه گفتند : « پروردگارا ، هيچ نعمتى از نعمت‌هايت را تكذيب نمىكنيم ؛ حمد مخصوص توست » . جلال الدين گويد : و قصهء جن در مكه اتفاق افتاده است . حديثى كه احمد از اسماء بنت ابى بكر در مسندش آورده ، از اين صريح‌تر است . او گويد : از رسول خدا شنيدم - قبل از آن كه آن حضرت به دعوت علنى امر شود - در حالى كه در جانب ركن نماز مىگزارد و مشركان ( نماز او را مىديدند و سخنانش را ) مىشنيدند : « فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ » . در اين حديث ، دليل بر تقدم نزول سورهء رحمن بر سورهء حجر وجود دارد . سيد قطب مىگويد : سياق اين آيه ، نشانه‌هاى مكى را آشكار مىسازد . مىگويم : شكى نيست كه لحن حزين و قوى آن شباهت دارد به لحن اغلب سور مكى ؛ بلكه از تأثير گذارترين آن‌ها بر گوش جان است . اين اما به تنهايى دليل بر مكى

--> سكوتا ؛ للجن كانوا احسن منكم ردّا . ما قرأت عليهم من مرة : « فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ » ، الا قالوا : « و لا بشىء من نعمك ربنا نكذب ، فلك الحمد » . قال الحاكم : صحيح على شرط الشيخين . و قصة الجن كانت بمكة . و اصرح منه فى الدلالة ما اخرجه احمد فى مسنده بسند جيد عن اسماء بنت ابى بكر ، قالت : سمعت رسول اللّه صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم و هو يصلى نحو الركن قبل ان يصدع بما يؤمر ، و المشركون يسمعون : « فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ » . و فى هذا دليل على تقدم نزولها على سورة الحجر . »